İran’da temyiz mahkemesi, YouTube üzerinden gerçekleştirdiği canlı yayında zorunlu başörtüsü takmadan konser veren 29 yaşındaki şarkıcı Parastoo Ahmadi ile ekibine verilen 74’er kırbaç cezasını duruşma yapmaksızın onadı. Kum kentindeki yerel mahkemenin kamu ahlakını zedeleme gerekçesiyle verdiği yurt dışı ve mesleki faaliyet yasakları da kesinleşti.
Ahmadi’nin Aralık 2024 tarihinde kolsuz bir kıyafetle sergilediği çevrim içi performansın geniş kitlelere ulaşmasının ardından İran yargı makamları yasal düzenlemelerin ihlal edildiği gerekçesiyle soruşturma açmıştı. Kum Ceza Mahkemesi, haziran ayında şarkıcıyla birlikte orkestra ve yapım kadrosundaki sekiz kişiyi suçlu bularak kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl süreyle görsel-işitsel çalışma ve yurt dışına çıkış yasağı getirdi.
Sanatçının savunma heyeti, üst mahkemenin itirazı duruşma açmadan geri çevirmesine tepki gösterdi. BBC’ye demeç veren avukatlardan biri mahkeme tutumunu şu sözlerle eleştirdi:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat, temyiz sürecinde izlenen yönteme ilişkin olarak şu değerlendirmede bulundu:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Karara Sanatçılardan ve Hak Örgütlerinden Tepki
Yargı kararı kamuoyunda sert tepki toplarken sürgünde yaşayan şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu temenniyi paylaştı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Gelişmelere tepki gösteren müzisyen Hüseyin Alizadeh tavrını şu ifadeyle ortaya koydu:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü cezanın hukuki ve insani boyutuna dikkat çekerek şu tespitte bulundu:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
İran’da Ocak 2024 döneminde Kürt aktivist Roya Heshmati de benzer bir suçlamayla 74 kırbaç cezasına maruz kalmıştı. Hengaw örgütünün paylaştığı bilgilere göre Heshmati, savcılık binasında kadın personelin zorla başını örtmesinin ardından bir erkek görevli tarafından vücuduna kırbaçla vurulduğunu ifade etmişti.
Ülkedeki Başörtüsü Denetimleri ve Siyasi Durum
Katı kuralların geçerli olduğu İran’da, 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltında ölümüyle başlayan kitlesel gösterilerin ardından çok sayıda kadın kamusal alanda başörtüsü takmayı reddediyor. Yetkililer ise buna iş yeri kapatmaları, uyarılar ve dönemsel gözaltılarla karşılık veriyor.
Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, ülkenin içinde bulunduğu bölgesel savaş durumu nedeniyle denetimlerin aksadığını belirtti ve yetkililerin şu sözlerle mevcut durumunu aktardı:
“şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
Yorumlar kapalı.